تست هوش هیجانی (EQ) شات

• معرفی صوتی

تعداد انجام

0

تعداد نظرات

0

تعداد سوالات

33

رده سنی

15 سال به بالا

امتیاز

0 از 10

زمان تقریبی

7 دقیقه

چه چیزهایی را می سنجد

(Perception of Emotion)

(Managing Own Emotions)

(Managing Others’ Emotions)

(Utilizing Emotion)

این بعد به توانایی استفاده از هیجانات برای تسهیل فرآیندهای شناختی مانند تصمیم‌ گیری، حل مسئله، خلاقیت و انگیزش اشاره دارد. افرادی که در این حوزه نمره بالایی کسب می ‌کنند، می ‌توانند هیجان‌ های خود را به ‌عنوان منبع اطلاعاتی به کار گیرند و از آن‌ها برای جهت‌ دهی به تفکر و رفتار سازگارانه بهره ببرند. این مهارت موجب ارتقاء عملکرد شناختی و سازگاری مؤثر با چالش ‌های محیطی می ‌شود.

توضیحات تکمیلی

آزمون هوش هیجانی شات (Schutte Emotional Intelligence Scale – SEIS) یکی از معتبر ترین ابزار های خود گزارشی برای سنجش هوش هیجانی است که بر اساس مدل سالووی و مایر طراحی شده و شامل 33 گویه با مقیاس لیکرت پنج ‌درجه ‌ای است. این آزمون توانایی فرد در ادراک، تنظیم و بهره ‌برداری از هیجانات خود و دیگران را ارزیابی می‌کند.  این آزمون به ‌دلیل سادگی، سرعت اجرا و روایی علمی بالا، در حوزه‌ های بالینی، آموزشی، شغلی و پژوهشی کاربرد گسترده ‌ای دارد.

معرفی تست

تاریخچه

تست هوش هیجانی شات (Schutte Emotional Intelligence Scale - SEIS) در سال 1998 توسط نیکول شات و همکارانش از دانشگاه نیو انگلند استرالیا طراحی شد. این ابزار بر پایه مدل اولیه هوش هیجانی سالووی و مایر ساخته شده و به‌ عنوان یکی از نخستین پرسشنامه‌ های خودسنجی در این حوزه معرفی گردید.

پس از انتشار اولیه، این پرسشنامه با عنوان SEIS یا SREIT شناخته شد و نسخه رایج آن شامل 33 گویه است. اگرچه ساختار اصلی آن ثابت مانده، مطالعات مختلف تلاش کرده‌ اند نسخه ‌های کوتاه‌ تر یا چند بعدی از آن استخراج کنند، اما نسخه 33 سؤالی همچنان پرکاربرد ترین فرم این ابزار به ‌شمار می ‌رود.

هدف

هدف اصلی از ساخت این تست، ارائه ابزاری معتبر و ساده برای سنجش خود ادراکی افراد از جمله توانایی درک، تنظیم و ابراز هیجان نسبت به توانایی ‌های هیجانی ‌شان بود؛ این ابزار در پاسخ به نیاز پژوهشگران و درمانگران برای سنجشی قابل ‌اعتماد از هوش هیجانی در موقعیت ‌های پژوهشی و بالینی طراحی شده است.

ساختار آزمون

تعداد سوالات و زمان اجرا

آزمون شات شامل 33 سؤال است که پاسخ ‌دهی به آن معمولاً بین 7 تا 10 دقیقه زمان می ‌برد.

مقیاس‌ها و زیرمقیاس ‌ها

در نسخه اولیه تست شات، یک ساختار تک‌ عاملی برای هوش هیجانی پیشنهاد شد، اما پژوهش‌ های بعدی ساختار چهار عاملی زیر را پیشنهاد کرده ‌اند که در نسخه‌ های تحلیلی ‌تر استفاده می ‌شود:

1. ادراک هیجان (Perception of Emotion)؛ توانایی فرد برای شناسایی و درک هیجانات در خود و دیگران؛ این مؤلفه به تشخیص صحیح حالات هیجانی چهره، کلام و موقعیت اشاره دارد.
2. مدیریت هیجان در خود (Managing Own Emotions)؛ توانایی تنظیم، مهار و هدایت هیجانات شخصی، به‌ ویژه در موقعیت‌ های تنش ‌زا یا چالش ‌برانگیز.
3. مدیریت هیجان در دیگران (Managing Others’ Emotions)؛ توانایی تعامل مؤثر با دیگران از طریق درک و پاسخ‌ مناسب به هیجانات آن‌ها، با هدف ایجاد همدلی و ارتباط سازنده.
4. کاربرد هیجان برای تسهیل عملکرد (Utilizing Emotion)؛ به توانایی استفاده از هیجانات برای بهبود تفکر، تصمیم ‌گیری، حل مسئله و خلاقیت اشاره دارد.

در برخی پژوهش ‌ها، ساختار سه ‌عاملی یا پنج ‌عاملی نیز پیشنهاد شده، اما چهار عاملی فوق بیشترین اعتبار تجربی را دارد.

روش نمره‌ گذاری

تمام سؤالات آزمون بر اساس مقیاس لیکرت پنج‌ درجه ‌ای (از 1 = کاملاً مخالفم تا 5 = کاملاً موافقم) نمره‌ گذاری می ‌شوند. برخی گویه‌ ها به ‌صورت معکوس ‌شونده نمره‌ گذاری می ‌شوند تا از سوگیری پاسخ ‌دهی کاسته شود.
نمره نهایی از مجموع نمرات آیتم‌ ها یا به تفکیک زیرمقیاس‌ ها به دست می ‌آید و می ‌تواند به ‌صورت خام یا نمره استانداردz  یا T تفسیر شود.

نمونه سؤال

سؤال 1: وقتی که با دیگران صحبت می کنم، نسبت به مشکلات خودم هشیار هستم.

این سؤال به زیرمقیاس «مدیریت هیجان در خود» مربوط است و پاسخ‌ دهی به آن از طریق طیف لیکرت پنج ‌درجه‌ ای صورت می ‌گیرد (کاملاً مخالفم تا کاملاً موافقم).

کاربرد تست

کاربرد تست در مراکز و مؤسسات

کلینیک ‌ها و مراکز روان ‌شناسی

• غربالگری اولیه در مداخلات هیجانی برای شناسایی ضعف در تنظیم و ادراک هیجانات.
• ارزیابی آمادگی برای روان‌ درمانی‌های هیجانی ‌محور مانند طرحواره‌ درمانی، رفتاردرمانی دیالکتیکی یا EFT
• پایش پیشرفت درمانی در مداخلات روان ‌درمانی مبتنی بر هیجان.
• تشخیص افتراقی در اختلالات مرتبط با هیجان مانند اضطراب اجتماعی، اختلالات خلقی یا مرزی.
• برنامه ‌ریزی توانمند سازی هیجانی در درمان مراجعان با عملکرد بین ‌فردی پایین.

سازمان‌ ها و شرکت ها

• ارزیابی مهارت‌ های نرم (Soft Skills) در فرآیند های استخدام و ارتقاء.
• تشخیص ظرفیت هیجانی کارکنان برای نقش ‌های مدیریتی، خدماتی و تیمی.
• پایش سلامت روان هیجانی به‌ عنوان شاخص مکمل رضایت شغلی و فرسودگی.
• طراحی مداخلات توسعه فردی و سازمانی مانند آموزش‌های EQ یا مدیریت استرس.
• شناسایی سبک ‌های هیجانی و تعارضات بین ‌فردی در تیم‌ ها.

مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی

• شناسایی دانش ‌آموزان یا دانشجویان با مهارت هیجانی پایین جهت مداخله مشاوره‌ ای.
• پشتیبانی از رشد اجتماعی-هیجانی در نوجوانان و جوانان.
• افزایش خودآگاهی و خودتنظیمی هیجانی در آموزش مهارت‌ های زندگی.
• ارزیابی آمادگی هیجانی برای مواجهه با فشارهای تحصیلی یا اجتماعی.

کاربرد تست در متخصصان و مشاوران

روان‌ شناسان بالینی و سلامت

• تحلیل ساختار هیجانی فرد در ارزیابی اولیه بالینی.
• پیش ‌بینی الگوهای ناسازگار هیجانی و رفتاری در طول درمان.
• تشخیص سطوح اختلال در خودتنظیمی هیجانی یا همدلی.

مشاوران شغلی و تحصیلی

• شناسایی نقاط ضعف در هوش هیجانی مؤثر بر تصمیم ‌گیری شغلی یا تحصیلی.
• تحلیل موانع هیجانی در مسیر شغلی یا تحصیلی.
• تقویت تاب ‌آوری هیجانی برای مقابله با شکست‌ ها و چالش‌ ها.

کوچ‌ های فردی و سازمانی

• پایش رشد مهارت ‌های هیجانی در جلسات کوچینگ.
• تحلیل موانع هیجانی در خود رهبری و روابط بین ‌فردی.
• طراحی مداخلات شخصی ‌سازی ‌شده برای ارتقاء خودآگاهی، همدلی و تنظیم هیجانی.

تست های مکمل

در ادامه، فهرستی از تست‌ های مکمل علمی برای آزمون شات ارائه می ‌شود که می‌ توانند در کنار آن برای تحلیل چند بعدی توانایی هیجانی و سازوکارهای فردی مورد استفاده قرار گیرند:

تست هوش هیجانی بار-آن (Bar-On EQ-i) 

• موارد سنجش: هوش هیجانی در پنج حوزه اصلی شامل درون ‌فردی، بین ‌فردی، مدیریت استرس، سازگاری و خلق عمومی.
• دلیل مکمل بودن: این آزمون ساختار چند وجهی و بالینی ‌تری نسبت به آزمون شات دارد و تحلیل ترکیبی آن‌ها امکان مقایسه بین خود ادراکی (شات) و ابعاد عملکردی (بار-آن) را فراهم می ‌کند.

 تست شخصیت شناسی نئو  (NEO-PI-R / NEO-FFI)

• موارد سنجش‌: پنج عامل اصلی شخصیت (روان‌ نژندی، برون ‌گرایی، انعطاف ‌پذیری، دلپذیر بودن، وظیفه ‌شناسی).
• دلیل مکمل بودن: برخی ابعاد شخصیت به ‌ویژه برون ‌گرایی، روان ‌نژندی و دلپذیر بودن با مؤلفه ‌های هوش هیجانی همبستگی دارند. این ترکیب در تحلیل روابط بین شخصیت و تنظیم هیجانی مفید است.

تست طرحواره‌های ناسازگار یانگ

• موارد سنجش‌: 18 طرحواره شناختی ناسازگار اولیه در 5 حوزه اصلی.
• دلیل مکمل بودن: در افرادی با اختلال در هوش هیجانی، معمولاً طرحواره‌ های هیجانی و میان ‌فردی فعالی مشاهده می ‌شود. تحلیل موازی این دو ابزار می ‌تواند به فهم ریشه ‌های عاطفی و شناختی اختلال در تنظیم هیجان کمک کند.

تست سبک ‌های مقابله با استرس

• موارد سنجش‌: راهبرد های مقابله ‌ای فرد (مسأله‌ محور، هیجان‌ محور، اجتنابی).
• دلیل مکمل بودن: آزمون شات ظرفیت فرد برای تنظیم هیجانات را می ‌سنجد؛ در حالی که سبک مقابله نشان می ‌دهد این ظرفیت در شرایط استرس ‌آور چگونه بالفعل می ‌شود.

 تست سلامت روان  GHQ-28

• موارد سنجش‌: نشانه‌ های جسمانی، اضطراب، اختلال عملکرد و افسردگی.
• دلیل مکمل بودن: کاهش هوش هیجانی با آسیب در سلامت روان همبسته است. این تست کمک می‌ کند ارتباط بین ضعف در تنظیم هیجانی و اختلال‌ های روانی تحلیل شود.

تست افسردگی بک (BDI-II)

• موارد سنجش: شدت علائم افسردگی در سه بعد شناختی، عاطفی و جسمانی.
• دلیل مکمل بودن: هوش هیجانی پایین می ‌تواند پیش ‌بینی ‌کننده علائم افسردگی باشد. این دو ابزار در غربالگری همزمان اختلال خلقی و نقص در مهارت هیجانی کاربرد دارند.

با انجام این تست چه چیزی به دست می آورم؟

توضیحات اولیه

در این بخش با نمونه های واقعی، نشان می دهیم که تست چگونه در موقعیت های مختلف استفاده می شود، چه چالش هایی پیش از اجرای تست وجود دارد و چه دستاورد های احتمالی پس از انجام تست حاصل می شود.

نمونه 1. کلینیک روان ‌شناسی

• چالش اولیه: در یک کلینیک روان‌ شناسی، مراجعانی دیده می ‌شدند که علی ‌رغم نداشتن اختلال بالینی مشخص، دچار مشکلات جدی در روابط عاطفی، واکنش‌ های هیجانی ناپایدار و اختلال در خودبیانگری هیجانی بودند. روان‌ درمانگران ابزار دقیقی برای ارزیابی اولیه این الگوهای ناکارآمد در اختیار نداشتند.
• نقش تست: اجرای آزمون شات به‌عنوان یک ابزار غربالگری، به تیم درمانی این امکان را داد تا مؤلفه ‌های خاصی از هوش هیجانی (مانند مدیریت هیجان در خود و دیگران) را که در بسیاری از مراجعان تضعیف‌ شده بود، شناسایی کنند.
• دستاورد یا راه‌ حل نهایی: با تکیه بر نتایج آزمون، برنامه‌ های روان‌ درمانی فردی مبتنی بر تنظیم هیجانی طراحی شد. پس از هشت جلسه، شاخص‌ های رضایت درمانی و پیشرفت در اهداف هیجانی افزایش معناداری یافت.

نمونه 2. روان ‌شناس فردی

• چالش اولیه: یک روان ‌شناس فردی در جلسات خود با مراجعانی مواجه بود که در تصمیم ‌گیری‌ های عاطفی، بیان هیجان و درک احساسات خود یا دیگران دچار سردرگمی بودند، ولی ارزیابی دقیق ‌تری از منشأ این مشکلات نداشت.
• نقش تست: آزمون شات امکان تحلیل کمی و کیفی توانایی‌ های هیجانی مراجع را فراهم کرد، به‌ ویژه ضعف در کاربرد هیجان برای حل مسئله و تنظیم هیجانات منفی که به رفتارهای ناکارآمد منجر می ‌شد.
• دستاورد یا راه‌ حل نهایی: نتایج آزمون به‌ عنوان مبنای مداخله، به طراحی تمرین ‌های شناختی-هیجانی هدفمند کمک کرد و موجب بهبود عملکرد بین‌ فردی و افزایش خودآگاهی هیجانی در مراجع شد.

نمونه 3. دبیرستان دخترانه

• چالش اولیه: مشاوران یک دبیرستان متوجه افزایش تعارض‌ های بین‌ دانش ‌آموزی، افت انگیزشی و بروز هیجانات منفی شدید در بین برخی از دانش ‌آموزان شدند، اما علت دقیق این نوسانات هیجانی مشخص نبود.
• نقش تست: اجرای گروهی آزمون شات در بین دانش ‌آموزان، سطح پایین مهارت‌ های هیجانی را در مؤلفه‌ هایی مانند ادراک هیجان و خود تنظیمی نشان داد و الگوی مشترکی از ضعف هیجانی را آشکار ساخت.
• دستاورد یا راه‌ حل نهایی: برنامه‌ های آموزش مهارت ‌های هیجانی با تمرکز بر نقاط ضعف شناسایی ‌شده طراحی و اجرا شد. در عرض سه ماه، نشانه‌ های رفتاری منفی کاهش یافت و رضایت دانش ‌آموزان از تعاملات اجتماعی افزایش پیدا کرد.

نمونه 4. مرکز استعدادسنجی دانشگاهی

• چالش اولیه: در یک مرکز مشاوره دانشگاهی، تعدادی از دانشجویان با عملکرد تحصیلی بالا دچار خستگی روانی، افت انگیزه و نشانه‌ هایی از فرسودگی عاطفی بودند، بدون آن‌ که اختلال روان ‌پزشکی خاصی تشخیص داده شود.
• نقش تست: تست شات به تفکیک مؤلفه‌ های هوش هیجانی، ضعف در مدیریت استرس و ناتوانی در به ‌کارگیری هیجان برای تداوم فعالیت را در این دانشجویان مشخص کرد.
• دستاورد یا راه ‌حل نهایی: بر اساس نتایج آزمون، کارگاه ‌های تاب ‌آوری و تنظیم هیجان طراحی شد و طی دوره‌ ای سه‌ ماهه، سطح سلامت روان، تعهد تحصیلی و تعامل مثبت دانشجویان به‌ طور معناداری بهبود یافت.

نمونه 5. شرکت خدماتی

• چالش اولیه: در یک شرکت بزرگ خدماتی، افزایش تعارض میان کارکنان، افت روحیه تیمی و گزارش‌ هایی از فرسودگی شغلی مدیران میانی مشاهده شده بود، بدون آن‌ که علت رفتاری یا سازمانی مشخصی وجود داشته باشد.
• نقش تست: با اجرای آزمون شات در میان تیم‌ ها، الگوی مشترکی از ضعف در «مدیریت هیجان دیگران» و «کاربرد هیجان در عملکرد شغلی» شناسایی شد که پیش از آن مغفول مانده بود.
• دستاورد یا راه ‌حل نهایی: دوره‌ های آموزشی توسعه هوش هیجانی سازمانی برگزار شد. سه ماه بعد، نتایج ارزیابی منابع انسانی کاهش سطح تعارض و افزایش انسجام تیمی را تأیید کرد.

نمونه 6. کوچ شغلی فردی

• چالش اولیه: یک  کوچ شغلی در تهران، با مراجعانی مواجه بود که در موقعیت ‌های پرتنش شغلی دچار واکنش‌ های هیجانی شدید می ‌شدند و توانایی حفظ عملکرد پایدار نداشتند.
• نقش تست: اجرای آزمون شات ضعف جدی در خود تنظیمی هیجانی این مراجعان را نشان داد، به‌ ویژه در مؤلفه‌ های مدیریت استرس و کنترل تکانه در محیط‌ های رقابتی.
• دستاورد یا راه‌ حل نهایی: مداخلات کوچینگ باز طراحی شد و تمرکز بر توسعه تنظیم هیجانی و آگاهی هیجانی قرار گرفت. نتایج نشان داد عملکرد مراجعان در مصاحبه‌ های شغلی و شرایط چالش‌ برانگیز به‌ طور محسوسی بهبود یافت.

خروجی تست چگونه خواهد بود؟

تفسیر اختصاصی و پیشرفته این تست در ای سنج شامل موارد زیر است: 

• ارائه نمره کل هوش هیجانی؛ نمره هوش هیجانی شما برآورد شده و توضیحاتی در رابطه با آن ارائه می شود.
• ارائه راهکار؛ به جهت درک بهتر مفهوم هوش هیجانی و ارتقا و بهبود آن راهکارهایی ارائه می شود. 

 شرایط انجام تست چگونه است؟

شرایط اجرای تست در سازمان‌ ها

شرایط اجرا

• آزمون باید در محیطی ساکت و بدون مزاحمت‌ های کاری یا ارتباطی برگزار شود.
• شرکت ‌کننده باید از هدف تست، محرمانگی داده‌ ها و نحوه استفاده سازمان از نتایج آگاه شود.
• اجرای تست ترجیحاً در ساعات غیر پیک کاری (مثلاً ابتدای روز) انجام گیرد.
• استفاده از دستگاه‌ های شخصی برای پاسخ‌ گویی ترجیح دارد، مگر آن ‌که امنیت داده تضمین شده باشد.
• دسترسی به پشتیبانی فنی در صورت بروز اختلال آنلاین ضروری است.

الزامات ویژه

• اخذ رضایت آگاهانه کتبی یا دیجیتال از کارکنان پیش از اجرای تست.
• استفاده از تست‌های دارای تأییدیه روان ‌سنجی سازمانی یا تطبیق فرهنگی معتبر.
• تعیین مشاور یا روان ‌شناس حرفه ‌ای برای تحلیل و تفسیر نتایج.
• حفظ کامل محرمانگی نتایج فردی در گزارش ‌های سازمانی.

نکات حساسیت زا

• پرهیز از تفسیر نتایج به‌ عنوان ابزار گزینش بدون تحلیل چند بعدی.
• اجتناب از تحمیل روانی یا فشار ضمنی برای مشارکت.
• خطر برچسب ‌زنی یا سوء برداشت از نتایج در فضای کاری باید مدیریت شود.

شرایط اجرای تست در کلینیک ‌های روان ‌شناسی

شرایط اجرا

• انجام تست در فضایی آرام، ‌خصوصی و بدون مزاحمت بیرونی یا حضور دیگران.
• تست باید در زمان بهینه روانی مراجع (نه تحت بحران شدید) انجام شود.
• روان ‌شناس باید پیش از اجرای تست، هدف و ساختار آن را برای مراجع توضیح دهد.
• مراجع باید درک روشنی از محرمانگی نتایج و محدودیت ‌های تست داشته باشد.
• رعایت دستورالعمل دقیق آزمون و استفاده از فرم استاندارد الزامی است.

الزامات ویژه

• فراهم ‌سازی نسخه مناسب از تست بر اساس سن، جنسیت یا ویژگی‌ های فرهنگی مراجع.
• ارزیابی صلاحیت شناختی یا هیجانی مراجع برای مشارکت معتبر در آزمون.
• آمادگی برای مدیریت واکنش‌ های هیجانی پس از اجرای تست.
• مستند سازی نتایج در پرونده بالینی با رعایت اصول اخلاق حرفه ‌ای.

نکات حساسیت زا

• امکان بروز تحریف در پاسخ ‌دهی به‌ ویژه در تست‌ های خود سنجی.
• لزوم تفسیر نتایج در چارچوب روان ‌درمانی و نه به‌ صورت مستقل.
• پرهیز از تصمیم ‌گیری تشخیصی صرفا بر اساس نتیجه یک آزمون.

 شرایط اجرای تست در مدارس یا مراکز آموزشی

شرایط اجرا

• تست باید در زمان غیردرسی و بدون فشار تحصیلی انجام شود (مثلاً در جلسات مشاوره گروهی).
• فضای اجرای تست باید بدون عوامل مزاحم و با نظارت مشاور یا روان ‌شناس مدرسه باشد.
• اطلاع‌ رسانی دقیق به دانش‌ آموز، والدین و مسئولان مدرسه درباره هدف، محرمانگی و نحوه تحلیل نتایج ضروری است.
• اجرای تست باید با زبان و سطح سواد دانش‌آموز تطابق داشته باشد.
• تست‌ های استفاده ‌شده باید از نظر فرهنگی و سنی تطبیق ‌یافته باشند.

الزامات ویژه

• اخذ رضایت والدین در صورت اجرای تست برای دانش ‌آموزان زیر 18 سال.
• استفاده از فرم‌ های کوتاه ‌تر و معتبر متناسب با سنین پایین ‌تر.
• وجود امکان پیگیری مشاوره ‌ای برای موارد با یافته‌ های پرخطر.
• آموزش کادر مدرسه برای درک صحیح محدودیت‌ های تفسیر تست.

نکات حساسیت زا

• خطر برداشت نادرست از نتایج توسط اولیا یا مدیران مدرسه.
• تأثیر انگیزه تحصیلی یا ترس از قضاوت بر دقت پاسخ ‌دهی.
• لزوم تفسیر نتایج در بستر روانی آموزشی، نه صرفا بر مبنای عملکرد تست.

منابع و مراجع

• American Educational Research Association, American Psychological Association, & National Council on Measurement in Education. (2014). Standards for educational and psychological testing. American Educational Research Association.
• American Psychological Association. (2017). Ethical principles of psychologists and code of conduct.
• American Psychological Association. (2020). Guidelines for psychological assessment and evaluation. 
• Cohen, R. J., & Swerdlik, M. E. (2018). Psychological testing and assessment: An introduction to tests and measurement (9th ed.). McGraw-Hill Education.
• International Test Commission. (2001). International guidelines for test use.
• International Test Commission. (2017). ITC guidelines on computer-based and internet-delivered testing.
• Kaplan, R. M., & Saccuzzo, D. P. (2017). Psychological testing: Principles, applications, and issues (9th ed.). Cengage Learning.

بستن مطلب

اعتبار آزمون

روایی و پایایی دو شاخص بنیادین در ارزیابی کیفیت آزمون‌ های روان ‌شناسی هستند؛ بدون روایی، نتایج آزمون بی‌ معناست و بدون پایایی، این نتایج ناپایدار و غیرقابل اعتماد خواهند بود. این دو ویژگی برای هر ابزار روان ‌سنجی استاندارد، ضرورت علمی و کاربردی دارند.

مشخصات عمومی ابزار (Test Specifications)

گروه سنی هدف

آزمون SEIS برای بزرگسالان و نوجوانان بالای 15 سال طراحی شده است. پژوهش‌های متعددی نشان داده‌اند که آزمون در جمعیت عمومی، دانشجویان، کارمندان و مراجعان بالینی قابلیت اجرا دارد و استفاده از آن برای گروه‌ های سنی پایین ‌تر نیازمند تعدیل و اعتبارسنجی مجدد است.

نوع آزمون

SEIS  یک آزمون خودگزارشی (Self-report) است که بر اساس ادراک و گزارش فرد از توانایی‌ های هیجانی خود طراحی شده است. پاسخ ‌دهنده به صورت مستقیم به جملاتی درباره هیجانات خود پاسخ می‌ دهد و بر اساس ارزیابی شخصی، قضاوت می ‌کند.

تعداد آیتم‌ ها و ساختار نمره ‌گذاری

نسخه اصلی آزمون شامل 33 آیتم است که هرکدام بر اساس مقیاس لیکرت 5 درجه ‌ای (از 1 = کاملاً مخالفم تا 5 = کاملاً موافقم) نمره ‌گذاری می‌ شوند.
برخی آیتم‌ها به ‌صورت معکوس نمره ‌گذاری می ‌شوند تا سوگیری پاسخ ‌دهی کاهش یابد. نمره نهایی معمولاً به ‌صورت مجموع کل یا به تفکیک مؤلفه ‌های استخراج ‌شده در مطالعات عاملی گزارش می ‌شود.

مدت زمان تقریبی اجرا

مدت زمان اجرای آزمون بین 7 تا 10 دقیقه تخمین زده می‌شود. این مدت زمان برای افراد عادی در محیط‌ های کنترل ‌شده صادق است، اما ممکن است بسته به توانایی خواندن یا عوامل محیطی کمی تغییر یابد.

روش اجرا

آزمون می ‌تواند به صورت کاغذی-مدادی  یا آنلاین اجرا شود. نسخه آنلاین در بسیاری از پژوهش‌ ها و پلتفرم‌ های روان ‌سنجی مورد استفاده قرار گرفته و با رعایت شرایط اجرا، اعتبار مشابهی با نسخه سنتی دارد. استفاده از فرم مصاحبه ‌ای توصیه نمی ‌شود؛ چرا که ساختار آزمون بر پایه خود سنجی طراحی شده است و تداخل مداخله ‌گر انسانی ممکن است نتایج را تحریف کند.

زبان اصلی ابزار و وضعیت ترجمه

زبان اصلی آزمون، انگلیسی است.
نسخه‌ های ترجمه ‌شده متعددی به زبان‌ های مختلف از جمله فارسی، اسپانیایی، چینی، عربی، و پرتغالی موجود است که در مقالات مختلف مورد تحلیل عاملی و روان ‌سنجی قرار گرفته ‌اند.

معرفی سازه نظری (Theoretical Foundation)

تعریف دقیق سازه

هوش هیجانی در آزمون شات به ‌عنوان توانایی فرد در ادراک، شناسایی، ابراز، تنظیم و بهره‌ گیری مؤثر از هیجانات خود و دیگران تعریف می ‌شود. این تعریف ناظر بر ظرفیت شناختی-هیجانی فرد برای هماهنگ‌ سازی احساسات با تفکر، تصمیم‌ گیری و تعاملات اجتماعی است. سازه مورد نظر جنبه ‌های درون ‌فردی و بین‌ فردی هوش هیجانی را به صورت خود ادراکی اندازه ‌گیری می‌ کند.

نظریه یا مدل مفهومی پشت ابزار

مبنای مفهومی آزمون شات، مدل توانمندی هوش هیجانی سالووی و مایر است. این مدل هوش هیجانی را شامل سه مؤلفه شناختی و قابل آموزش می ‌داند:
1. ادراک و ابراز هیجان ‌ها
2. تنظیم هیجان‌ها در خود و دیگران
3. استفاده از هیجان برای تسهیل تفکر
آزمون SEIS با هدف عملیاتی ‌سازی این مؤلفه ‌ها در قالب یک ابزار خود سنجی طراحی شده است و با استفاده از روش تحلیل عاملی در نسخه اصلی، ساختار آزمون به ‌صورت تجربی تأیید شده است.

جایگاه سازه در روان ‌شناسی علمی یا بالینی

هوش هیجانی طی دو دهه اخیر به یکی از مؤلفه‌ های کلیدی در حوزه ‌های گوناگون روان ‌شناسی تبدیل شده است. در روان ‌شناسی بالینی، پایین بودن هوش هیجانی با آسیب ‌پذیری هیجانی، تنظیم ‌نشدگی هیجانی و بروز اختلال‌ هایی مانند افسردگی، اضطراب، اختلال شخصیت مرزی و رفتارهای تکانشی مرتبط دانسته شده است.
در روان ‌شناسی سازمانی و سلامت، این سازه به‌ عنوان شاخصی مؤثر در پیش‌ بینی عملکرد شغلی، رهبری، رضایت شغلی و تاب ‌آوری روانی به کار می ‌رود. همچنین، در حوزه آموزش و روان ‌شناسی رشد، تقویت هوش هیجانی به‌ عنوان راهبردی کلیدی برای ارتقاء مهارت‌ های اجتماعی، پیشگیری از ترک تحصیل و ارتقاء خودکارآمدی هیجانی شناخته می‌ شود.

سوابق پژوهشی ابزار (Research Background)

تاریخچه توسعه ابزار و نام طراحان اصلی

آزمون SEIS در سال 1998 توسط تیمی به سرپرستی نیکولا شات (Nicola Schutte) و با همکاری جان مالوف، استفان هال و دیگر پژوهشگران توسعه یافت. هدف اصلی آن، طراحی یک ابزار خود گزارشی ساده، معتبر و برگرفته از مدل نظری سالووی و مایر (1990) برای سنجش هوش هیجانی بود. این ابزار در مقاله‌ ای منتشر شد و به سرعت به یکی از پرکاربرد ترین آزمون‌ های خودسنجی در این حوزه تبدیل شد.

آزمون‌ های مرتبط یا نسخه‌ های دیگر ابزار

نسخه استاندارد و رسمی دیگری برای این آزمون گزارش نشده است. تا به اکنون مقیاس های مختلفی با هدف ارزیابی هوش هیجانی ساخته شده است؛ یکی از مرتبط ترین مقیاس ها به این تست، تست هوش هیجانی بار- آن می باشد.  

 کشور / دانشگاه توسعه‌ دهنده

این ابزار ابتدا در دانشگاه نیو انگلند (University of New England) در کشور استرالیا توسعه یافت

مطالعات معتبر داخلی یا خارجی انجام ‌شده روی ابزار

برخی از مطالعات معتبر خارجی در این زمینه عبارت اند از:

• آمریکا، برزیل و هند؛ مطالعه تطبیقی: نشان داد SSEIT معتبر است اما عامل «استفاده از احساسات» در هر سه کشور ضعیف بود.
• مالزی (عبدالر حسین و همکاران،2023): روی 186 دانشجو، مدل چهارعاملی SSEIT با CFA تأیید شد و روایی/پایایی مناسب داشت.
• در زامبیا (موسوندا و همکاران در سال های2016/2017 و 2017/2018): روی 245 دانشجو، مدل چهارعاملی تأیید شد و پایایی با آلفای 0.74 تا0.79 مناسب گزارش شد.
• در برزیل (مطالعه روی 508 ورزشکار): SSEIT از نظر ساختار عاملی، روایی سازه و پایایی درونی معتبر شناخته شد.
• در مصر، اردن و امارات (حیاتی نصّار و همکاران، 2023 و منتشرشده در 2024): مدل چهارعاملی SSEIT با CFA تأیید شد؛ تفاوت معنادار در جنسیت و GPA ولی بدون تفاوت بین کشورها.
• ترجمه‌ ها و تطبیق فرهنگی

ترجمه ها و تطبیق فرهنگی

این تست به زبان‌ های متعددی از جمله فارسی، اسپانیایی، چینی، پرتغالی، ترکی، عربی و فرانسوی ترجمه و تطبیق فرهنگی شده است. این ترجمه ‌ها در اغلب موارد تحت مطالعه روایی و تحلیل عاملی تأییدی قرار گرفته ‌اند و ساختار کلی آزمون در اغلب فرهنگ ‌ها حفظ شده است.
در ایران نیز نسخه فارسی با روش ترجمه و بازترجمه تدوین شده و در مطالعات متعددی از آن استفاده شده است.

همچنین این تست، در کشورهای مختلف، از جمله برزیل، زامبیا و مالزی، اعتبارسنجی شده است. با این حال، این مطالعات اغلب نیاز به اصلاح و تطبیق بیشتر مقیاس برای زمینه‌های فرهنگی خاص را برجسته می ‌کنند.

وضعیت هنجاری در ایران

• هنجاریابی مقیاس توسط محمدعلی بشارت در (1384).
• بررسی اعتبار و روایی مقیاس هوش هیجانی شات در نوجوانان توسط خسرو جاوید (1381).

روایی (Validity)

روایی محتوایی (Content Validity)

• روایی محتوایی این آزمون توسط استادان و متخصصان ایرانی تایید شده است (شریفی و همکاران،1387).

روایی سازه (Construct Validity)

• شات و همکاران (1998): تأیید ساختار تک ‌عاملی
• خسرو جاوید (1381): تحلیل عاملی برای اعتبار خرده ‌مقیاس‌ها
• تحلیل عاملی مقیاس با استفاده از تحلیل مولفه های اصلی، سه عامل تنظیم هیجانی مساوی 0.78، ارزیابی هیجانی 0.6 و بهره برداری هیجانی 0.50 را پیشنهاد دادند (عسگری، حیدری، نادری و همکاران،1388).
• مطالعه این مقیاس در میان نوجوانان برای هوش هیجانی کل، روایی 0.84 و برای خرده مقیاس های آن به ترتیب، 0.76، 0.66 و 0.55 گزارش شده است (سیاروچی،2000)
• خسرو جاوید (1381): برای خرده‌مقیاس‌ها: 0.78، 0.67، 0.50
• پتریادس و فارنهام (2000): ساختار سه ‌عاملی یا چهار‌عاملی
• جانکر و وسولو (2008): شش عامل؛ همبستگی خرده‌ مقیاس ‌ها با کل پرسشنامه بین 0.24 تا 0.43

روایی همگرا (Convergent Validity)

• روایی این ابزار با سنجش همبستگی با سازه های مرتبط کافی گزارش شده است؛ (آستین و همکاارن، 2004؛ ساکلوف و همکاران،2003 و شات و همکاران،1998).
• زارعان و همکاران (1386): رابطه مثبت و معنادار با پیشرفت تحصیلی
• خداپناهی و همکاران (1387): همبستگی مثبت با برون‌گرایی، وظیفه‌شناسی، سازش‌گرایی، گشودگی به تجربه، و همبستگی منفی با روان‌رنجورخویی در آزمون نئو
• طیبی (1389): همبستگی معنادار با سوالات ملاک

روایی افتراقی (Discriminant Validity)

• زارعان و همکاران (1386): رابطه منفی با نمرات رفتار انحرافی و خرده‌مقیاس‌های تست SCL-90

پایایی (Reliability)

پایایی به روش همسانی درونی (Internal Consistency Reliability) 

میزان پایایی به روش آلفای کرونباخ در مطالعات مختلف توسط پژوهشگران، به شرح زیر است:

• شات و همکاران (1998): 0.90
• شات و همکاران (2009): بین 0.76 تا 0.95
• استین و همکاران (2004)، ساکلوفک و همکاران (2003): 0.84 تا 0.90
• سیاروچی و همکاران (2000): 0.84
• بشارت (1384): 0.88
• جهانگیری (1380): 0.84
• محمدی و خسرو جاوید (1381): 0.81
• جوکار (1386): 0.89
• زارعان و همکاران (1386): 0.84
• یوسفی (1385): 0.96
• خسرو جاوید (1381): 0.61 (در مرحله اولیه)، سپس برای نوجوانان 0.81
• عسگری و روشنی (1391): 0.921
• فرح ‌نادری و همکاران (1388): 0.82
• طیبی (1389): 0.80
• خیاط‌زاده (1390): 0.76
• مرعشیان و همکاران (1392): 0.89

پایایی بازآزمایی (Test-retest reliability)

• شات و همکاران (1998): 0.78 (با فاصله دو هفته)
• بشارت (1384): 0.83 (با فاصله دو هفته)

 پایایی دو نیمه ‌سازی و سایر روش‌ها (Split-half reliability)

• یوسفی (1385): دو نیمه ‌سازی = 0.92
• طیبی (1389): تصنیف = 0.60
• خیاط‌زاده (1390): تصنیف = 0.55
• مرعشیان و همکاران (1392): تصنیف = 0.75
• عسگری و روشنی (1391): تصنیف = 0.831، اسپیرمن-براون = 0.908، گاتمن = 0.901

محدودیت‌ های گزارش ‌شده در مطالعات موجود

• گروه‌ های کمتر بررسی ‌شده؛ پژوهش‌ ها روی گروه‌ های خاص مانند سالمندان، کودکان، بیماران روان ‌پزشکی و اقلیت‌ های قومی به ‌طور محدود انجام شده است.
• محدودیت‌ های فرهنگی و زبانی؛ اگرچه آزمون به زبان ‌های مختلف ترجمه شده، اما تطبیق فرهنگی دقیق در بسیاری از ترجمه‌ ها فاقد استاندارد سازی بین ‌فرهنگی گسترده است
• کمبود شواهد آماری پیشرفته؛ تحلیل‌ های آماری عمدتا محدود به آلفای کرونباخ و تحلیل عاملی اکتشافی بوده و شواهد کافی از مدل ‌یابی معادلات ساختاری (SEM) یا تحلیل چند سطحی موجود نیست .
• پیشنهاد هایی برای پژوهش‌های آینده؛ پیشنهاد شده است آزمون در زمینه ‌هایی مانند آموزش مهارت ‌های هیجانی، درمان شناختی-هیجانی و توسعه رهبری هیجانی در سازمان ‌ها استفاده و اعتبارسنجی گردد .
• سوالات بی ‌پاسخ یا نا پژوهیده؛ هنوز مشخص نیست که نمرات این آزمون تا چه حد با عملکرد واقعی هیجانی در موقعیت‌ های روزمره یا شغلی همبستگی دارند

منابع و مراجع

• بشارت، م.ع. (1384). اعتباریابی مقیاس هوش هیجانی شاته. مجله علوم روانشناختی، 4(16)، بدون شماره صفحه.
• بشارت، م.ع. (1384). بررسی تأثیر هوش هیجانی بر کیفیت روابط اجتماعی. مطالعات روان‌شناختی، 1(2-3)، 25–38.
• جوکار، ب. (1386). نقش واسطه‌ای تاب‌آوری در رابطه بین هوش هیجانی و هوش عمومی با رضایت از زندگی. روان‌شناسی معاصر، 1(4)، بدون شماره صفحه.
• خداپناهی، م.ک.، شفیعی تباز، م.، و صدق‌پور، ص. (1387). بررسی رابطه هوش هیجانی و عوامل پنج‌گانه شخصیت در دانش‌آموزان. علوم رفتاری، 2(4)، بدون شماره صفحه.
• خسرو جاوید، م. (1381). بررسی اعتبار و روایی مقیاس هوش هیجانی شات در نوجوانان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.
• خیاط‌زاده، م. (1390). رابطه بین هوش هیجانی و خودکارآمدی با سبک‌های مقابله با استرس در کارمندان تعاونی شهر اهواز. پایان‌نامه کارشناسی ارشد روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز.
• زارعان، م.، اسدالله‌پور، ا.، و بخشی‌پور رودسری، ع. (1386). رابطه هوش هیجانی و سبک‌های حل مسئله با سلامت عمومی. روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران (اندیشه و رفتار)، تابستان، شماره 49، بدون شماره صفحه.
• شریفی، پ.، و همکاران. (1387). پرسشنامه‌های پژوهشی در زمینه روان‌شناسی، مشاوره، علوم تربیتی و جامعه‌شناسی. تهران: انتشارات سخن.
• طیبی، ز. (1389). رابطه میان ویژگی‌های شخصیتی، سبک‌های دلبستگی و هوش هیجانی با بخشودگی در کارکنان شرکت ملی نفت اهواز. پایان‌نامه کارشناسی ارشد روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز.
• عسگری، پ.، و روشنی، خ. (1391). مقایسه هوش فرهنگی، هوش هیجانی، سازگاری فردی - اجتماعی دانشجویان زن و مرد دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز. زن و فرهنگ، 3(12)، 49–63.
• فرح‌نادری، ف.، عسگری، پ.، روشنی، خ.، و مهری‌آدریانی، م. (1388). رابطه هوش معنوی و هوش هیجانی با رضایت از زندگی سالمندان. یافته‌های نو در روان‌شناسی (روان‌شناسی اجتماعی)، 5(13)، 127–138.
• مرعشیان، ف.س.، نادری، ف.، حیدری، ع.، عنایتی، م.ص.، و عسگری، پ. (1392). رابطه فرهنگ سازمانی و هوش هیجانی با کارآفرینی سازمانی در کارکنان زن. زن و فرهنگ، 5(17)، 41–53.
• یوسفی، ف. (1385). رابطه هوش هیجانی و مهارت‌های ارتباطی در دانشجویان. روان‌شناسی تحولی (روان‌شناسان ایرانی)، 3(9)، 5–13.

• Austin, E. J., Saklofske, D. H., Huang, S. H. S., & McKenney, D. (2004). Measurement of trait emotional intelligence: Testing and cross-validating a modified version of N. S. Schutte, et al. (1998) measure. Personality and Individual Differences, 36(3), 555–562.
• Ciarrochi, J. V., Chan, A. Y. C., & Caputi, P. (2000). A critical evaluation of the emotional intelligence construct. Personality and Individual Differences, 28(3), 539–561.
• Jahangiri, M. (2001). Survey of relationship between family & emotional intelligence in younger second & third high school of Tehran [Master’s thesis, Allameh Tabatabaei University]. (In Persian)
• Saklofske, D. H., Austin, E. J., & Minski, P. S. (2003). Factor structure and validity of a trait emotional intelligence measure. Personality and Individual Differences, 34(4), 707–721.
• Schutte, N. S., Malouff, J. M., Bhullar, N. (2009). The Assessing Emotions Scale. In J. Parker, D. Saklofske, & C. Stough (Eds.), Assessing emotional intelligence (pp. 119–134). Springer. https://doi.org/10.1007/978-0-387-88370-0_7
• Schutte, N. S., Malouff, J. M., Hall, L. E., Haggerty, D. J., Cooper, J. T., Golden, C. J., & Dornheim, L. (1998). Development and validation of a measure of emotional intelligence. Personality and Individual Differences, 25(2), 167–177.

نمایش ادامه مطالب

قیمت گذاری

تست‌های شخصیت‌شناسی ابزارهای ارزشمندی هستند که به افراد کمک می‌کنند تا درک بهتری از ویژگی‌های شخصیتی، رفتارها و الگوهای فکری خود به دست آورند.

57,000 تومان

57,000 تومان

پکیجی

۵۷٬۰۰۰

تومانهر عدد

چنانچه مایلید شرکت یا سازمان خود می توانید. چنانچه مایلید شرکت یا سازمان خود می توانید.

انتخاب

اعتباری

۵۷٬۰۰۰

تومانهر عدد

تعداد :

0 عدد

چنانچه مایلید شرکت یا سازمان خود می توانید. چنانچه مایلید شرکت یا سازمان خود می توانید. چنانچه مایلید شرکت یا سازمان خود می توانید. چنانچه مایلید شرکت یا سازمان خود می توانید. چنانچه مایلید شرکت یا سازمان خود می توانید. چنانچه مایلید شرکت یا سازمان خود می توانید.

انتخاب

اشتراکی

۵۷٬۰۰۰

تومانهر عدد

2,000,000 تومان

3,000,000 تومان

5,000,000 تومان

10,000,000 تومان

15,000,000 تومان

چنانچه مایلید شرکت یا سازمان خود می توانید. چنانچه مایلید شرکت یا سازمان خود می توانید. چنانچه مایلید شرکت یا سازمان خود می توانید. چنانچه مایلید شرکت یا سازمان خود می توانید.

انتخاب

تفاوت نسخه ساده و پیشرفته:

ارائه نمره کل هوش هیجانی

ارائه راهکار

کاربرد تست

در ادامه بر اساس منابع معتبر به ارائه چند کاربرد به صورت خلاصه برای تست هوش هیجانی شات می پردازیم:

غربالگری هیجانی بالینی

تحلیل مشاوره‌ای تحصیلی

ارزیابی استخدامی سازمانی

پژوهش سلامت روان

سنجش مداخله هیجانی

تحلیل تعاملات تیمی

تست های مرتبط

چنانچه مایلید شرکت یا سازمان خود را سنجیده توسعه دهید و کاربران خود را در مسیر رشد فردی و گروهی قرار دهید می توانید از پلتفرم سازمانی ما استفاده کنید و خدمات آن را به کارمندان خود اختصاص دهید

تست سلامت روان (GHQ)

تست هوش هیجانی (EQ) بار-آن

تست افسردگی بک (BDI-ll)

تست سبک های مقابله با استرس (CSI)

تست اختلالات روانی SCL-90

تست شخصیت شناسی نئو (NEO PI-R) - فرم بلند

تست سلامت روان (GHQ)

تست هوش هیجانی (EQ) بار-آن

تست افسردگی بک (BDI-ll)

تست سبک های مقابله با استرس (CSI)

تست اختلالات روانی SCL-90

تست شخصیت شناسی نئو (NEO PI-R) - فرم بلند

تست سلامت روان (GHQ)

تست هوش هیجانی (EQ) بار-آن

تست افسردگی بک (BDI-ll)

تست سبک های مقابله با استرس (CSI)

تست اختلالات روانی SCL-90

تست شخصیت شناسی نئو (NEO PI-R) - فرم بلند